Basqal qəsəbəsi 
Basqal qəsəbəsi 1932-1933-cü illərdə İsmayıllı rayonunun mərkəzi olub. Basqalın “Qalabaşı” məhəlləsi ərazisində qalınlığı bir neçə metrə çatan qala divarlarının üzləri bu günədək qalmaqdadır. Bunun XIV əsrdə tikildiyi güman edilir. “Basqal” toponimi təmiz türk sözüdür və “qala başı”, “qala qur”, “qala yarat”, “qala ucalt”, “baş qala” mənasını ifadə edir. Basqal Tarix – Mədəniyyət Qoruğuna XVI əsrə aid hamam və məscid kimi qədim abidələr aiddir. Basqal Bakı – Laqodexi şosse yolunun 151 km-dən 4 km şimala olan məsafədə yerləşir. Qəsəbəyə avtomobillə getmək olar.Müasir elmi-tərəqqi dövründə müstəqilliyə yenicə qədəm qoymuş cəmiyyətimiz sürətlə inkişaf edir, köhnə, çox zəhmət tələb edən istehsal vasitələri və üsulları hiss olunmadan aradan çıxır və birdəfəlik unudulur. Babalarımızın qiymətli irsini qoruyub saxlamaq, gələcək nəsillərə bir ərməğan kimi çatdırmaq, həmçinin xalqımızın keçmiş həyatında mütərəqqi rol oynamış gözəl adət-ənənələrin yaddaşlardan silinməsinin qarşısını almaq üçün salnamələr yazmaq, zəngin muzeylər yaratmaq, keçmiş dövrü əks etdirən eksponatlar nümayiş etdirmək böyük vətənpərvərlik və əməksevərlik məktəbi kimi əhəmiyyət kəsb edə bilər.
Azərbaycanın dilbər guşələrindən biri olan İsmayıllı rayonunun ərazisində tarixi-etnoqrafik baxımdan zəngin, orta əsr şəhərlərinin bəzi xüsusiyyətlərini, o cümlədən qədim mədəniyyət, sənətkarlıq irsini bu günə qədər mühafizə edən neçə-neçə yaşayış məntəqəsi hələ keçən əsrlərdən dünya şöhrəti qazanmaq səviyyəsinə qədər yüksəlmişdir. Belə görkəmli yaşayış məntəqələrindən biri Basqaldır. Şirvanın ən səfalı, zəngin təbiətə malik sahəsində yerləşən Basqal qəsəbəsi xalqımızın bir sıra qədim və keşməkeşlərlə dolu tarixi adət-ənənələrini bu günə qədər yaşatmışdır.
Basqal qəsəbəsinin yerləşdiyi indiki ərazi hələ miladdan əvvəl IV yüzillikdən mövcud olan Alban dövlətinə mənsub idi. Tarixçilərin çoxillik araşdırmasına görə alban çarlığının iqamətgahı bu əraziyə yaxın olan Qəbələ şəhərində yerləşirdi. İndiki İsmayıllı rayonu, eləcə də bütün şirvan ərazisində hələ o vaxtlar müxtəlif soylardan, dillərdən olan həm yerli, həm də gəlmə, zorla köçürülən tayfalar, qəbilələr vardır. Onların bir çox toponimləri, söz kökləri indi də qalmaqdadır.
Basqal və onun ətrafı antik və orta əsr abidələri ilə zəngindir. Basqalın cənub-şərqində hələ eramızın I-II əsrlərindən insan məskənlərinin varlığı arxeoloji tədqiqatlardan məlumdur. Arxeolojimaterialla isə eramızdan əvvələ aid Şirvan ərazisi üçün səciyyəvi olan yerli xüsusiyyətlərə malikdir. Orta əsrlərdə isə Basqal və onun ətrafı coğrafi və relyef quruluşuna uyğun böyük iqdisadi və strateji əhəmiyyət kəsb etmişdir.
Orta əsr feodal pərakəndəlikləri dövründə, həmçinin xarici işğalçıların basqınları zamanında Basqalda yaşayış məntəqələri, eləcə də müdafiə qalaları daha da inkişaf edib genişlənmişdir. Bunlardan qəsəbənin cənub kənarında “Qalalar” deyilən sahə təqribən XI-XI yüzilliklərin yadigarıdır. Basqalın cənub-şərqində ilk orta əsrlərdən başlayaraq xanlıqlar dövrünədək möhtəşəm qala və şəhər xarabalıqları yerin təkinə köçmüş vəziyyətdə qalmaqdadır. Qəsəbənin şimal qurtaracağında ucalan Niyal dağında XI-XII əsrlərin qalaları Şirvanşahların mühüm müdafiə məntəqəsi olmuşdur. Bütün bunlarla yanaşı Basqalın mərkəzində orta əsr şəhərlərinin xüsusiyyətlərini əks etdirən və XII əsrdən bu günədək fəaliyyətdə olan kürəbənd (kanalizasiya) şəbəkəsi, bazar, hamam, məscidlər və başqa mədəni, iqtisadi, dini tikililər yerli əhalinin mədəni irsinin bariz timsalıdır.
Bir növ orta əsr şəhərlərinin quruluşuna uyğun gələn Basqal özünün sıx tikintisi, daş döşəmə küçələri, tarixi-ictimai binaları, sənətkarlıq alət və dəzgahları ilə xarabalığa çevrilmiş yüzlərlə qədim şəhərlərimizin öyrənilməsində arxeoloq, etnoqraf və memarlarımıza yaxından kömək üçün gözəl örnək ola bilər. Bu da xalqımızın təşəkkülünü etnik xüsusiyyətlərini, habelə bir sıra sosial məsələlərini araşdırmaqda müsbət rol oynaya bilər.
Basqal qıvrım uşaq telləri kimi hər yana burulan enişli-yoxuşlu küçələri, özünəməxsus həyat tərzi və adət-ənənələri ilə həqiqətən canlı bir tarixdir. “Kabkaz” qəzetinin 1882-ci il 310-cu sayında bu qəsəbəyə gəlmiş şərhçi M.N.Lebedev – Kostromsevin böyük aludəlik və məftunluqla yazdığı sətirlər maraq doğurur: “Basqal şəhərinə qəza mərkəzi Şamaxıdan Rusiya atlarından kiçik, lakin zərif və iti yerişli kəhər atla gəldik. Atın sahibi, yerlilərin çarvadar adlandırdığı orta yaşlı qarayanız bir adam öz heyvanına elə bil dil öyrətmişdir. At öz sahibini mütiliklə dinləyir və iri daş topaları ilə dolu olan maneələri, yoxuşları, gur dağçayını cürətlə dəf edirdi. Basqal şəhərinə axşam vaxtı yetişdik. Neft lampaları, fanarlar evlərin eyvanlarını, həyətlərini kifayət qədər işıqlandırırdı. Melodik səs ruhumuzu oxşadı. Çarvadar Məşədi Əzim bu səsin məscid minarəsindən gəldiyini mənə başa saldı. Müəzzin şam əzanı verirdi...” Qəzetdə müxbirin ertəsi gün həmin məscidi, kəlağayı toxunan karxanaları seyr etməsi, toxucuların ağır vəziyyətdə, lakin öz sənətlərinə sadiq qalmaları təsvir edilir.
Arxeoloq A.P.Fituni “Şirvanın son paytaxtının tarixi” məqaləsində yazir:” 1795-ci ildə İran şahı Ağaməhəmmədin Gürcüstana, Muğana, Talış və Şirvana hücumu zamanı Şirvan xanı Mustafa öz yaxın qohumları ilə yaxındakı Fit dağındakı qalaya çəkilir. Onlar qaladan çox da uzaq olmayan Basqal adlı şairanə yerdə ipək ayıran və şal toxunan fabrik açır (Əlisöhbət Sumbatzadə, “Промышленность Азербайджана в XIX веке” monoqrafiyası, səh. 187)
“Sənətkarlıq ağıl və təfəkkürün inkişafı üçün xammaldır” bir tarixçi-etnoqraf tamamilə haqlıdır. Xalq sənətkarlarının ulu yaşayış məskəni Basqal qəsəbəsinin əhalisi istehsal etdikləri kəlağayını, qanovuzu, müxtəlif zərif ipək parçaları ta Avropa, yaxın şərq ölkələrinə qədər aparır, ticarətlə məşğul olur, oraların mədəniyyətini, mütərəqqi adət-ənənələrini, fikirlərini özləri ilə doğma vətənlərinə qiymətli qənimət kimi gətirirmişlər. Müsahibini tez başa düşmək, dadlı xörəklər bişirmək, təmizkarlıq, elmə tərəqqiyə böyük həvəs, ağsaqqallara hörmət, çətinliyə düşənlərə, fəlakət üz verənlərə yardım etmək və sair gözəl bəşəri keyfiyyətlərin inkişaf etməsində bu amil az rol oynamamışdır. Yazıçılar, onlara elm və mədəniyyət fədailəri, istehsal qabaqcılları bu qədim odlar yurdunun adına iftixar və yeni-yeni şöhrət gətirmmişdir.

Girdiman qalası 
Girdiman qalası əsası VII əsrdə qoyulmuş qədim Girdiman dövlətinin mərkəzi – indiki Lahıc qəsəbəsinin olduğu güman edilir. Rayon mərkəzindən 37 km şərqdə Girdiman çayının sol sahilində yerləşir. Erkən orta əsrlərdə Girdiman vilayətinin, daha sonra Layizan məlikliyinin inzibati ərazisi olmaqla bərabər, eyni zamanda qədim Albaniya dövlətinin alınmaz qalası olub. Lahıc qəsəbəsində 1980-cı ildə yaradılmış Tarix və Mədəniyyət Qoruğu fəaliyyət göstərir. Qoruq ərazisində 93 ədəd tikili tarix və mədəniyyət abidəsi mühafizə olunur ki, bunlardan 71-i şəxsi yaşayış evləri, 22-si isə müxtəlif təyinatlı tikililərdir. Qoruğun ərazisi 80 hektardır. Lahıc – Bakı – Loqadexi şossesinin 163 km-dən şimali şərqə 27 km məsafədə yerləşir. Lahıca avtomobillə getmək olar.

   Lahıc Böyük Qafqaz sıra dağlarının qoynunda, Girdiman çayının sol sahilində yerləşən şəhər tipli qəsəbədir. Lahıc orta əsrlərdə olduğu kimi indi də bütün xüsusiyyətləri ilə şəhərdir.
Lahıcda yaşayan əhalinin tat dilli olması onun tarixinin araşdırılması üçün əsas istiqamət götürülmüş və bəzən kobud səhvlər edilmişdir. Lahıcın tarixi haqqında yazanlar adətən onun əhalisinin erkən orta əsrlərdə İranın Gilan vilayətinin Lahican şəhərindən köçüb gəlmiş farslar olduğunu söyləmişdir. Lakin bu fikrin heç bir elmi əsası yoxdur. Doğrudur, İranda Lahican adlı şəhər vardır. Oranın da əhalisi tat dillidir. Həmin əhali fars dilində deyil, tat dilində danışır. İranın özündə həmin əhali nə üçün fars dilində deyil, tat dilində danışmasının səbəbini izah edən yoxdur. Qeyd edək ki, tat dili və fars dili İran dil qrupuna daxil olsalar da bir – birini başa düşə bilmirlər. Maraqlıdır, Lahıcın əhalisinin İranın Lahican şəhərindən köçməsi haqqında heç bir tarixi məlumat olmadığı halda məhz nə üçün Lahicanının əhalisinin Lahıcdan köçüb getməsi haqqında düşünənlər yoxdur. Bu məsələyə bir qədər məntiqi yanaşdıqda tarixi həqiqətin belə olduğu aydınlaşır.
Lahıc adının yaranması haqqında müxtəlif fikirlər vardır. Bu haqda mövcud əfsanələrin birində deyilir: Həmin ərazidə La adlı şəhər mövcud olmuşdur. Güclü tufan nəticəsində yaranan daşqından qorxan əhali dağlara çəkilirlər. Tufan və daşqın sakitləşəndən sonra şəhərə qayıtmaq istəyən əhali şəhərin sel tərəfindən məhv edildiyini görüb La heç deyə qışqırıblar. Sonradan La şəhərinin yerində yaranan şəhər də la heç – Lahıc adlandırılıb.

Əfsanədən göründüyü kimi Lahıc adı Lahicanın adından deyil, Lahican adı Lahıc adından yaranmışdır.   Lahıc adının başqa bir izahı müqəddəs Baba dağı ilə bağlıdır. Baba dağında olan müqəddəs ziyarətgah demək olar ki, Azərbaycanın bütün bölgələrinin əhalisi tərəfindən ziyarət olunur. Müqəddəs ziyarətgaha gedən yol Lahıcdan keçir. Ərəb dilində “La” istiqamət bildirir. “Həcc” sözü də müqəddəs yer mənasında işlədilir. Deməli Lahıc sözü La – həcc hissələrinin birləşməsindən yaranmış, “Həcc yolu” mənasını verir. Lahıcın tarixinin erkən orta əsrlərdən başlanması fikirlərinin də elmi əsası yoxdur. Qəsəbənin ətrafından tapılan daş alətlər – daş bıçaqlar, daş ox ucluqları və s. Lahıcın hələ daş dövründə yaşamış məskənlərindən olduğunu göstərir. Azərbaycanın şimalında eradan əvvəl I minilliyin ortalarında şəhərlərin meydana gəlməsi prosesi başlandığı vaxt Lahıc da şəhər kimi formalaşmışdır.
Lahıc Albaniyanın mühüm müdafiə əhəmiyyətli şəhər qalası olmuşdur. E.ə. III əsrdə İranda Sasanilər hakimiyyətə gələndən sonra onlar Albaniyanı özlərinə tabe etmək, sərhədlərin strateji əhəmiyyətə malik təbii sərhəd olan Böyük Qafqaz dağlarınadək genişləndirməyə başladılar. Bu zaman Lahıcın əhəmiyyəti daha da artdı. Mənbələrdə verilən məlumatlardan məlum olur ki, Sasani hökmdarları I Qubad (488 – 531) və I Xosrov Ənuşirəvan (531 – 579) dövlətin şimal sərhədlərini möhkəmləndirmək üçün hərbi istehkamla tikdirdilər. Onlar özlərinə yerli əhali arasında etnik dayaq yaratmaq üçün İrandan xeyli irandilli əhalini ölkənin şimal sərhədlərinə yaxın ərazilərə köçürdülər. Ola bilsin ki, həmin köçürülənlərdən Lahıcda da yerləşdirilənlər olmuşdur. Lakin həmin vaxt Lahıc mövcud idi. Orada əhalinin sayı da heç də az deyildi.
VI əsrin sonu – VII əsrin əvvəllərində Azərbaycanın şimal torpaqlarında Mehranilərin məskunlaşması, Girdiman vilayətinin əhəmiyyətinin artması Azərbaycanın siyasi həyatında mühüm hadisə oldu. Həmin vaxt Lahıc da şəhər kimi daha da inkişaf etdi. Əlverişli təbii müdafiə xüsusiyyətinə malik Lahıc Mehranilərin əsas istinadgahlarından olmuşdur. Təsadüfi deyildir ki, Girdiman dövlətinin adı ilə eyni adda Girdiman çayı Girdiman dövlətinin hökmdarı olmuş görkəmli sərkərdə Cavanşirin adı ilə bağlı qala Lahıcdan çox da uzaqda deyildir. Həmin dövlətin tarixi abidələri sırasında özünəməxsus yeri olan Niyal qalası da Lahıcın ətrafındadır.
Girdiman qalasının yerini dəqiqləşdirmək istəyən tarixçilərimizin bəziləri çox düzgün olaraq onun məhz Lahıcda yerləşdiyini söyləyirlər. Bu baxımdan istedadlı tarixçi alim, həmyerlimiz, tarix elmlər namizədi Qafar Cəbiyevin “Bura Vətəndir” kitabındakı fikirlər daha çox diqqəti cəlb edir. O çox düzgün nəticəyə gələrək yazır ki, Girdiman qalası bəlkə də Lahıcın özüdür.
Lahıcın yerləşdiyi təbii coğrafi ərazi onun ətraf ərazilər üçün mərkəz rolunu təmin edir. Buna görə də mövcud olduğu bütün tarix ərzində Lahıc ətraf ərazilər üçün rəsmi və ya qeyri rəsmi mərkəz rolunu oynamışdır. Bu cəhət bu gün də qalmaqdadır. Lahıc IX-X əsrlərdə mövcud olmuş çox da böyük olmayan Lahicanşahlığın paytaxtı olmuşdur. Tariximizdə bu haqda yazılmış məlumatda göstərilir ki, 917-ci ildə Şirvanşahlar Lahicanşahlığı özünə birləşdirmişdir. Bununla da Lahicanşahlığının müstəqilliyinə son qoyulmuşdur. Lahıc bundan sonra da şəhər kimi öz əhəmiyyətini saxlamışdır.
Lahıc bütün orta əsrlər boyu Azərbaycanın mühüm sənətkarlıq mərkəzi olmuşdur. Onun sənətkarlıq məhsulları Azərbaycanın sərhədlərindən çox uzaqlarda da məşhur olmuşdur. Girdiman çayının hövzəsi və Şamaxı tərəfdən dağ aşırımlarından keçən yollarla gələn tacirlər Lahıcda hazırlanan sənətkarlıq məhsullarını çox böyük həvəslə alırdılar.
Lahıcda inkişaf etmiş sənətkarlıq sahələrinin önündə misgərlik dururdu. Lahıcda misgərlik özünün tərəqqi dövrünü keçirmişdir. Bəlkə də dünyanın heç bir guşəsində misgərlik Lahıcdakı qədər inkişaf etməmişdir. Lahıc misgərlərinin ustalığı digər ərazilərin misgərləri üçün nümunə olmuş, onlar Lahıc misgərlərindən çox şeylər öyrənməyə çalışmışlar.
Varlı tacirlər Bakıdan, Tiflisdən, Gədəbəy, Borçalı və Zəngəzurun mis mədənlərindən xam mis alaraq dəvə karvanı ilə Lahıca yola salırdılar. Xaricdən də Hələb, İstanbul, İngiltərə və Həbəşstandan da Lahıca mis gətirilirdi. Hər bir tacirin daimi müştəri ustaları var idi. Ustalar tacirdən aldığı xam misin əvəzinə hazırladığı sənətkarlıq məhsullarını verirdilər. Tacirlər də bu sənətkarlıq məhsulları Azərbaycanın ən izdihamlı bazarlarında satmaqla kifayət qədər gəlir götürürdülər. Lahıc sənətkarlığının hazırladıqları məhsulları almaq üçün tacirlər arasında güclü rəqabət gedirdi.
Sənətkarlar aldıqları misi əridir, onu saflaşdırır, xüsusi qəliblərə tökürdülər. Misin yumşaq olması üçün ona müxtəlif qarışıqlar əlavə edirdilər. Misgərlik emalatxanaları sənətkarlıq baxımından mükəmməl olurdu. Orada sənətkarlıq məhsullarının hazırlanması üçün lazımi avadanlıqların, alətlərin keyfiyyəti ən yüksək səviyyədə idi. Alətlərin demək olar ki, hamısı Lahıcda hazırlanırdı. Hər bir emalatxanada usta köməkçisi şagirdlə yanaşı daimi fəhlələr (çəkic vuranlar) olurdu. Onların hər biri yüksək əmək vərdişinə malik idilər. Mis qabları qalayçılar qalayla ağardırdılar. Qalayçılıq da ayrıca peşə idi.
XVII-XVIII əsrlərdə mis qablara tələbat çox olduğundan onların qiyməti baha olmuşdur. Lakin XIX əsrdə fabrik – zavodlarda müxtəlif qabların istehsalı genişləndiyindən mis qablara tələbat azalmış, onların qiymətləri aşağı düşmüşdür. Sonrakı dövrlərdə Lahıcda misgərlik tənəzzül dövrünü davam etdirsə də tamamilə sıradan çıxmamışdır. Lahıcda həmin sənəti yaşadan sənətkarlar indi də hörmətə layiqdirlər.
Lahıcda dəmirçilik də inkişaf etmiş sənət sahələrindən olmuşdur. Dəmirçilər əsasən təsərrüfat işləri ilə bağlı alətlər hazırlayır, iş heyvanları üçün nal, mıx hazırlayırdılar. Nal, mıx hazırlayan, iş heyvanlarını nallayanlar xüsusi adla nalbənd adlanırdılar. Lahıc dəmirçilərinin hazırladığı alətlər öz keyfiyyəti ilə digər yerlərdə hazırlanan alətlərdən fərqlənirdilər. Dəmirçilik sənəti də hazırda Lahıcda yaşadılır.
Cəmiyyətdə yaranan ziddiyyətlər, torpaqlar uğrunda mübarizələr çox vaxt müharibələrə gətirib çıxarmışdır. Tarixdə müharibələrin dağıdıcı təsirindən tamamilə kənarda qalan yaşayış məskənləri, tayfalar və xalqlar çox az olmuşdur. Buna görə də hər bir xalq müdafiə məsələləri haqqında düşünməli olmuş, bu istiqamətdə müəyyən hazırlıq işləri görmüşdür. Silahlar hazırlamaq onları təkmilləşdirmək insanları daim düşündürən fəaliyyət sahəsi olmuşdur. Sənətin müxtəlif sahələrinin yüksək səviyyəsinə çatmış silahqayırma sənəti də Lahıcda inkişaf etmişdir. Orta əsrlərdə Lahıc ustalarının hazırladığı xəncərlər, qılınclar ətraf ərazilərdə məşhur olmuşdur. Lahıc ustalarının xüsusi üsullarla əldə etdikləri polad möhkəmliyinə, keyfiyyətinə görə “Dəməşq” poladından fərqlənmirdi. Lahıc ustaları hazırladıqları qılıncların dəstəyini naxışlarla bəzədir, onları qızıl və gümüş suyuna tuturdular. Bu silahlar çox baha satılırdı. Onları yalnız varlılar ala bilirdilər.
Tarixin sonrakı gedişində Lahıc ustaları odlı silah hazırlamağı da mənimsəmiş və bu sahədə tanınmışlar. Odlu silah hazırlamaq sahəsində Lahıc ustalarının təcrübəsindən istifadə etməyə çalışanlar da çox olmuşdur. Mənbələrin məlumatına görə Tula silah zavodunun mütəxəssisləri də XIX əsrdə Lahıcda hazırlanmış silahlarla maraqlanmışlar. Lahıc silah ustalarından Tula silah zavodunda olanlar da məlumdur.
Lahıc ustalarının hazırladıqları tüfənglərdən XIX əsrin I yarısında baş vermiş Rusiya-İran müharibələrində geniş istifadə olunmuşdur. Lahıcda istehsal edilən silahlar İran, Dağıstan, Şəki, Quba, Bakı və Qarabağa göndərilirdi.
XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəlində Lahıcda odlu silah istehsalı getdikcə tənəzzül etdi. Bunun bir səbəbi odlu istehsalının xırda emalatxanalardan iri zavodlarda cəmlənməsi olsa da, digər səbəbi çar hökümətinin azərbaycanlılara etibar etməməsi olmuşdur. Məlumdur ki, çar höküməti azərbaycanlılara etibar etmədiyi üçün ali müsəlman təbəqəsindən başqa digərlərini hərbiyə çağırmırdı. Məqsəd azərbaycanlılara hərbi işi unutdurmaq, onları həmişə əsarətdə saxlamaq idi. Təbii ki, belə siyasət yeridən bir dövlət etibar etmədiyi xalqın silah istehsalı ilə razılaşa bilməzdi.
Lahıcda bu sahə nə qədər tənəzzül etsə də tamamilə unudulmadı. 1918-ci ildə erməni quldur dəstələri müsəlman soyqırımına başlayıb əliyalın əhalini kütləvi şəkildə qətlə yetirdiyi bir vaxtda silah hazırlamağın vacibliyi yarandı. Belə bir çətin zamanda Lahıc ustaları bir ədəd top hazırladılar. Lahıcın müdafiəçiləri həmin topu hazır vəziyyətə gətirib düşmənin hücumunu gözləməyə başladılar. Erməni quldur dəstəsi Lahıca yaxınlaşdıqda “topçular” “atəş” komandası ilə düşmənin gəldiyi istiqamətə atəş açdılar. Atəşin gücündən çox da mükəmməl hazırlanmamış top da dağılaraq hissələri göyə sovrulur. Bu atəş həmin topun birinci və axırıncı atəşi olsa da erməni quldurları Lahıcın müdafiəçilərinin toplarla silahlandığını güman edib geri qaçmağa başlayırlar. Bununla da Lahıc və qonşu kəndlər də dəhşətli faciələr törədən qaniçən düşmənin hücumundan xilas oldular.
1920-ci ildə Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra Lahıcda elə bir inkişaf olmadı. Əksinə sənət sahələrinin bəzilərinin tənəzzülü dərinləşdi, Lahıclıların bir hissəsi işsizlikdən yurdlarını tərk etdilər. Lahıcda yaşayanların sayı xeyli azaldı. Lahıc sakinləri uzun müddət yolsuzluqdan əziyyət çəkmişlər. Orta əsrlərdən qalma nəqliyyat növləri sıradan çıxsa da Lahıca uzun müddət avtomobil yolu çəkilməmişdir. Doğrudur XX əsrin 60 – cı illərində Şamaxı tərəfdən dağ aşırımları ilə Lahıca avtomobillərin gəlməsi mümkün olsa da bu yalnız yay aylarında mümkün idi. Lahıcın əsas yolu Girdiman çayının dərəsindən və bəzən də sıldırım qayaların döşündən keçən piyada və at yolu idi. Həmin illərdə Girdimanın coşan selləri neçə-neçə insanların ömrünü yarımçıq kəsmişdir.
Nə yaxşı ki, Azərbaycan xalqının Heydər Əliyev kimi rəhbəri olmuşdur. Doğma Azərbaycanımızın elə bir şəhəri, elə bir kəndi, elə bir guşəsi yoxdur ki, dahi öndərin qayğısını hiss etməsin, onun xoş əməllərindən bəhrələnməsin. Lahıca da avtomobil yolunu Azərbaycan xalqının ümummilli lideri H.Əliyev çəkdirdi. Yolun üstündəki körpü də dahi rəhbərin tapşırığı ilə qoyuldu.
Atalar yol çəkməyi, körpü qurmağı dünyada ən xeyirxah iş hesab ediblər. Bu gün həmin yoldan, həmin körpüdən keçənlərin hər biri dahi öndərin ruhuna allahdan rəhmət diləyirlər.