Kəndlərimiz

 

Ağbulaq kəndi rayon mərkəzindən 15 km aralıqda yerləşir. Kəndin bünövrəsi ötən əsrin 30-cu illərində qoyulub. Əhalsi əsasən dağ kəndlərindən olan Həftəsov kəndindən köç edərək məskən salanlardır. Əsas yoldan 3 km aralıda yeləşir. Bu kənd haqqında informasiya əldə etmək asan deyil. Hətta keçmiş Azərbaycan Sovet Ensklopediyasında belə adı xatırlanmır. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Ərəbşahverdi tayfasının qışlaq yerinin adı olmuşdur. Kənd XIX əsrin sonlarında həmin tayfaya mənsub ailələrin burada məskunlaşması nəticəsində yaranıb.
Aşağı Zərnava kəndi Girdiman çayı sahilində, İlandağ silsiləsinin ətəyindədir. Kənd ərazisindəki Zərnova bulağının adı ilə adlanmışdır.
Aşıqbayramlı kəndi Dəvəbatan çayının sahilindədir. XIX əsrin ortalarında Şamaxı qəzasında yaşamış, mənşəcə indiki Quba rayonundakı Hapıt kəndindən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Aşıq Bayram adlı bir şəxsə mənsub ailələr onun adı ilə aşıqbayramlı adlanmış, sonra bu ad kəndə verilmişdir.
Bağəli kəndi Lahıc turizm zonasında yerləşir. Əhalisi 41 nəfərdir.Kənd əhalisi maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 5 km yolu piyada getmək olar. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Lahıcdan çıxmış ailələrin Bağəli adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. “Əlinin bağı” deməkdir.
Balik kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Toponim qədim türkdilli yazılı abidələrdə qeyd olunmuş “şəhər” mənasında işlədilən balik sözü ilə əlaqədardır. Orta əsr müəlliflərinin əsərlərində balıq tərkibli xeyli toponimlər (Alubalıq, İlanbalıq və s.) qeyd olunmuşdur.
Basqal tarixçilərin fikrincə, hələ dördüncü yüzillikdə mövcud olub. Qəsəbənin yerləşdiyi indiki ərazi qədim Alban dövlətinə mənsub olub. Qədim tarixi mədəniyyətə malik olan Basqal qala və məscidləri ilə çox məşhurdur. Mərhum akademik Ziya Bünyadovun fikrincə, "bas" və "qal" ifadələrinin birləşməsindən əmələ gələn basqal sözü də qala bas, qala qur, ucalt mənalarını verir. Aparılan arxeoloji tədqiqatların nəticələrinə görə, Basqalın cənub - şərqində yerləşən antik və orta əsrə adi abidələrlə zəngin olan "qalalar" adlanan ərazi qədim insan məskəni olub.
Basqal qəsəbəsi 1932-1933-cü illərdə İsmayıllı rayonunun mərkəzi olub. Basqalın “Qalabaşı” məhəlləsi ərazisində qalınlığı bir neçə metrə çatan qala divarlarının üzləri bu günədək qalmaqdadır. Bunun XIV əsrdə tikildiyi güman edilir. “Basqal” toponimi təmiz türk sözüdür və “qala başı”, “qala qur”, “qala yarat”, “qala ucalt”, “baş qala” mənasını ifadə edir. Basqal Tarix – Mədəniyyət Qoruğuna XVI əsrə aid hamam və məscid kimi qədim abidələr aiddir.
Bəhliyan kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin cənub ətəyindədir. Toponim tat dilindəki bəhli (gilas) və an (yer) sözlərindən ibarət olub, “gilaslı yer” mənasındadır. Kənd salındığı ərazinin adını daşıyır.
Bığır(məlumat yoxdur)
Bilistan kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin cənub ətəyində yerləşir. Toponim tat dilindəki bil (sucaq yer, bataqlıq, çökəklik) və stan (yer, məkan) sözlərindən (- i birləşdirici şəkilçidir) ibarət olub, “çökəklik (sucaq) yer” mənasındadır.
Birinci Yeniyol kəndi Dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Nügədi (tatca “yeni kənd”) olub, 1935-ci ildə Yeni Yol qoyulmuşdur. Sonralar həmin kənddən ayrılmış ailələr tərəfindən yeni yaşayış məntəqəsi (İkinci Yeniyol) yarandıqda toponimin əvvəlinə birinci sözü əlavə edilmişdir.
Bizlan kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin cənub-şərq ətəyində yerləşir. Bəzi tədqiqatçılara görə, toponim qədim İran dillərindəki vis (ev) və lan (hasar, divar) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib, “divarla əhatə olunmuş ev, hasarlı ev” mənasındadır.
Burovdal kəndi rayonun şimal istiqamətində sonuncu kənddir. Kənd Lahıc turizm zonasında,Girdiman çayının sol sahilində yerləşir. Əhalisi 206 nəfərdir. Kənd əhalisi heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 12 km yolu piyada və ya atla getmək olar. İsmayıllı-Lahıc-Quba turist marşrutları kəndin içindən keçir. Babadağın ətəyində yerləşir. Yaşayış məntəqəsi yerli əhali arasında Babadərəsi - Pirədərə adlanır. Kənd öz adını eyni dağın adından almışdır.
Buynuz kəndi Qalacıq turizm zonasında, İsmayıllı-Qəbələ şossesinin 20-ci km-dən 4 km sağ tərəfdə Göyçay çayının sol tərəfində yerləşir. Əhalisi 594 nəfərdir. Əhali bağçılıq, bostançılıq, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğul olur. Kənd işıqla təmin olunur.Kənddə yalnız yay mövsümündə fəaliyyət göstərən yeməkxana vardır.Kənddən Göyçay çayı boyunca istisu,Çayqovşan və Qalacıq kəndlərinə piyada və ya atla getmək üçün yol(cığır) vardır.Buynuz dağının ətəyində Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Yaşayış məntəqəsi keçmişdə Qızır və Qərcə kəndlərindən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kənd Buynuz dağının adı ilə adlandırılmışdır. Dağın adı isə uzaqdan formasına görə mal buynuzuna oxşaması ilə əlaqədardır.
Çandahar kəndi Lahıc turizm zonasında, Girdiman çayının sağ sahilində yerləşir. Əhalisi 121 nəfərdir. Kənd əhalisi maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 9 km yolu piyada və ya atla getmək olar. İsmayıllı-Lahıc-Quba turist marşrutları kəndin yanından keçir. Niyaldağ silsiləsinin yamacında yerləşir. Yaşayış məntəqəsi yaxınlığında olan qayanın adı ilə belə adlanmışdır. “Çənli qaya, dumanlı qaya” mənasındadır.
Çayqovuşan kəndi Qalacıq turizm zonasında,Göyçay çayının sağ sahilində yerləşir.Əhali 138 nəfərdir. Əhali bağçılıq,bostançılıq,taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğul olur. Kənd işıqla təmin olunur.Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. İsmayıllı-Qalacıq daxili turist marşrutu,İsmayıllı-Qalacıq-Quba və İsmayıllı-Qalacıq-Qəbələ turist marşrutları kənddən keçir.Kəndə avtomobillə getmək olar. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində, Qalacıq çayının (Göyçayın qolu) sol, Başnov çayının sağ sahilində yerləşir. Kənd həmin çayların qovuşduğu sahədə (çayqovuşanda) salındığı üçün belə adlandırılmışdır.
Çərmədil(məlumat yoxdur)
Cülyan(yuxarı) kəndi Müdri sovetliyində, dağətəyi ərazidə yerləşir.

Cülyan kəndi Talıstan sovetliyində, dağətəyi ərazidədir. Ehtimal ki, kəndlərin adı XVI əsrdə Qızılbaş tayfa ittifaqına daxil olmuş kürd və lurdilli qulian tayfasının adındandır. Qulian etnonimi sonralar təhrif olunaraq Cülyan kimi formalaşmışdır.
Daxar kəndi Girdiman çayının sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. Keçmiş tam adı Dahar Mulux olub. Həmin ərazidə Mulux kəndindən çıxmış ailələrin Dahar adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tat dilində dahar “qaya” deməkdir.
Dimitrovka(məlumat yoxdur)
Diyallı kəndi rayon mərkəzindən 10 km şərqdə Əyriçayın sahilindən 4 km aralı İsmayıllı-Şamaxı şosse yolu kənarında, Niyaldağ silsiləsinin ətəyində yerləşir. Əhalisi taxılçılıq, bağçılıq və heyvandarlıqla məşgul olur. Kənddə orta məktəb, kitabxana, klub, tibb məntəqəsi, rabitə şöbəsi fəaliyyət göstərir. Niyaldağ silsiləsinin ətəyində yerləşir. Toponim di ( tatca “iki”) və yal komponentlərindən ibarət olub, “iki yallı yerdə salınan kənd” mənasındadır. Həqiqətən də kəndin şimalında iki qoşa zirvə, yal vardır. Toponim öz adında coğrafi mövqeyi əks etdirmişdir. Cənubi Azərbaycan ərazisində də eyniadlı yer və vadi qeydə alınmışdır.
Duvaryan kəndi Lahıc turizm zonasında, Girdiman çayının sol sahilində yerləşir. Əhalisi 29 nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıq və arıçılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 8 km yolu piyada və ya atla getmək olar. Girdiman çayının hövzəsində, Qabandağın şimal- qərbində yerləşir. Toponim tat dilindəki duvar (yoxuş, yamac) və an (burada “yer” deməkdir) sözlərindən ibarət olub, “yoxuşlu yer”, “maili yer” mənasını verir. Toponim yerləşdiyi coğrafi ərazini əks etdirir.
Əhən kəndi Əhən rayon mərkəzindən 39 km Şərqdə, Girdiman çayının sol sahilindən 3 km aralı, Niyaldağ silsiləsinin (Böyük Qafqaz) Şimal ətəyində, Lahıc kökəkliyində yerləşir. Əhalisi heyvandarlıq, əkinçilik, taxılçılıq və meyvəçiliklə məşğuldur. Kənddə məktəb, klub, kitabxana, tibb məntəqəsi fəaliyyət göstərir. Kənd Lahıc turizm zonasında,Girdiman çayının sol sahilində yerləşir.Kəndin əhalisi 519 nəfərdir.Əhali əsasən heyvandarlıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir və kənddə yeməkxana yoxdur. Kəndə ilboyu avtomobillə getmək olar. Niyaldağ silsiləsinin (Böyük Qafqaz) ətəyində, Lahıc çökəkliyində yerləşir. Kəndin əhalisi Lahıc kəndindən çıxmış ailələrdən ibarətdir. Əhən tat dilində “dəmir” mənasını bildirir. Kəndin adı onun əhalisinin qədimdən dəmirçiliklə məşğul olması ilə əlaqədardır.
Enişdibi(məlumat yoxdur)
Ərəkit kəndi Lahıc qəsəbəsindən kiçik bir çay ayırır.Kəndin əhalisi 891 nəfərdir. Əhali misgərlik, dəmirçilik, xalçaçılıq heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kəndə ilboyu avtomobillə getmək olar. Kənddə yeməkxana fəaliyyət göstərir. İsmayıllı-Lahıc-Quba və İsmayıllı-Lahıc-Şamaxı turist marşrutları kəndin ərazisindən keçir. Kənd Lahıc turizm zonasında yerləşir. Niyaldağın ətəyindədir. Toponim tat dilindəki ərə (daş, qaya) və ərəb-fars mənşəli qat (tərəf, yer, səmt) sözlərinin fonetik formalarının birləşməsindən əmələ gəlib, “qaya tərəfi, qayalıq, qaya səmti” mənasını bildirir. Lahıc qəsəbəsində Ərəkit adlı məhəllə olduğundan kəndin həmin məhəllədən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranması güman edilir
Əyyubbəyli kəndi Gənzə yaylasının cənub-qərb ətəyindədir. Keçmişdə nəsil adı ilə Bədəlli də deyilirdi. Həmin nəslə aid ailələr Əyyubbəyli adlı şəxsin rəiyyəti olduğuna görə kənd belə adlanmışdır.
Gendərə kəndi Girdiman çayının sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir. Oykonim gen və dərə komponentlərinin birləşməsindən ibarətdir. Girdiman çayının hövzəsi bu sahədə daha da genişləndiyi üçün çayın həmin hissəsi Gendərə adlanır. Kəndin adı yerləşdiyi ərazisinin relyef xüsusiyyətini özündə əks etdirir.
Gəndov kəndi “Lahıc”turizm zonasında, “İsmayıllı-Lahıc”şossesinin kənarında, Girdiman çayının sağ sahilində yerləşir. Kəndin əhalisi 216 nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Girdiman çayının sahillərində dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi yaxınlığındakı kükürdlü suyu olan Gəndov mineral su bulağının adı ilə belə adlandırılmışdır.
Gənzə kəndi Girdiman çayının sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. Ərəb dilindəki gənisə (atəşpərəstlər məbədi) sözündən təhrifdir. Kənd yaxınlığındakı Gənzədağın adı ilə adlanmışdır. Dağın başında isə qədim məbəd xarabalıqları qalmaqdadır. Keçmişdə rayondakı Ximran və Həftəsov kəndləri yaxınlığında daimi yanar odlar olmuş və əhali tərəfindən sitayiş edilmişdir.
Gəraybəyli kəndi Qaraməryəm tirəsinin ətəyində yerləşir. Yaşayış məntəqəsi gəraybəyli nəslinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Digər adı Müskürlü olmuşdur. Müskürlü kənd sakinlərinin təmsil olunduğu tayfanın adıdır. Toponim “gəraybəylilər, gəraybəyligillər” mənasındadır.
Germankhana(məlumat yoxdur)
Göytəpə kəndi Dağətəyi ərazidədir. Kənd Göytəpə adlı ərazidə salındığı üçün belə adlandırılmışdır.
Güdəyli kəndi Dağətəyi ərazidə yerləşir. Kəndin adı XIX əsrdə Haputlu Gideyli kimi qeyd olunmuşdur. Haputlu adlı kəndlərin əhalisi Quba qəzasından gəlmələrdir. Orta Asiyanın şərqində qırğız buqu qəbiləsində, həmçinin Altayda xemçik tuva tayfası tərkibində gedey tayfa adına rast gəlinir. Bu da oykonimin türk mənşəli tayfa adından yarandığını sübut edir. Sonralar adın əvvəlindəki Haput sözü düşmüşdür.
Güyüm kəndi Diyallı kəndinin yaxınlığında yerləşir. Təhlükəli sürüşmə zonasında yerləşir. Kənd 4 bir tərəfdən təbiətin gözəllikləri ilə əhatə olunub
Hacıhətəmli kəndi Dağətəyi ərazidə yerləşir. XIX əsrin əvvəllərində Hapıt kəndindən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Hacı Hətəm bu məntəqənin əsasını qoymuş haputluların başçısının adı olmuşdur. Əvvəllər maldar həyat tərzi keçirmiş hacıhətəmlilər 1846-cı ildə oturaqlaşmış və məntəqə də Hacı Hətəmin adı ilə adlanmışdır.
Hapıtlı kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində yerləşir. Mənşəcə Hapıt kəndindən (Quba rayonu) köçmüş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmış məntəqələrdəndir.
Həftəsov kəndi Lahıc turizm zonasında, Girdiman çayının sağ sahilində yerləşir. Əhalisi 71 nəfərdir. Kənd əhalisi maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enerjisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 5 km yolu piyada və ya atla getmək olar. Girdiman çayının sahilində, Niyaldağ silsiləsinin yamacında yerləşir. Əsl adı Həftəsiyabdır. Bəzən tat dilində həft(yeddi) və sov (dəyirman) kimi izah edilir. Toponim tat dilindəki həft (yeddi), -ə (birləşdirici sait), sov (əslində siyab, yəni “qara su”) komponentlərindən ibarətdir. “Yeddi qara su mənbəyi, bulağı” mənasındadır. Bu həmin kəndin ərazisindəki eyniadlı mineral bulaqlarla əlaqədardır.
İkinci Yeniyol kəndi Dağətəyi ərazidədir. Yeniyol (indiki Birinci Yeniyol) kəndindən köçmüş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Birinci Yeniyol kəndindən fərqləndirmək üçün kəndin adına ikinci sözü əlavə edilmişdir.
İstisu kəndi Qalacıq turizm zonasında yerləşir. Əhali 879 nəfərdir. Əhali əsasən bağçılıq, bostançılıq, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğul olur. Kənd işıqla təmin olunur.Kəndə avtomobillə getmək olar. İsmayıllı-Qalacıq daxili turist marşrutu, İsmayıllı-Qalacıq-Quba və İsmayıllı-Qalacıq-Qəbələ turist marşrutları kənddən keçir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Dağətəyi ərazidədir. Qalacıq çayının qollarından biri olan İstisu çayının sahilində yerləşdiyinə görə belə adlandırılmışdır.
İvanovka kəndi İsmayıllı rayonundan, mərkəzdən 12 km Cənub Qərbdə olmaqla Acınohur ön dağlığında yerləşir. Kənddə çar hökumətinin müxtəlif dini təriqətçiləri (molokan, duxovor, baptist) ucqarlara, o cümlədən Azərbaycana köçürmə siyasəti nəticəsində 1840-cı illərdə Rusiyanın mərkəzi quberniyalarından köçüb gəlmələr məskunlaşmışdır. Əsası 1847-cı ildə qoyulmuş İvanovka kəndi Qafqaza köçürülmüş malakanlardan ibarətdir. Kəndin adı da onun yaradıcısı olan kəndçi İvan Perşin şərəfinə qoyulmuşdur. Onlar çətinliklədə olsa tez bir zamanda özlərinə yurd-yuva qurub qonşuları olan azərbaycanlılarla yaxın dost münasibətləri qurmuşlar. 1930-cı ildə kənddə o vaxtlar hər yerdə olduğu kimi "kolxoz" quruldu və o bu günki günə kimi öz fəaliyyətini davam etdirir. Kolxoz bacarıqlı işçi və uzaq görənliyi ilə seçilən Nikolyay Vasilyeviç Nikitinin adını daşıyır. O kolxoza 1994-cü ilə kimi düz 41 il rəhbərlik edib. Hal hazırda kənddə 1000-ə yaxın təsərrüfat qeydə alınıb, əhalisi təqribən 3029 nəfər təşkil edir.
İvanovkalılar üzümçülük, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğul olurlar. Çaxır, pendir və s. kimi məhsulları daxili bazarda öz yerlərini tutub. Kənddə bir neçə sex, park və zavod (məsələn: Kirəmit zavodu) fəaliyyət göstərir. Hal hazırda kənddə yeni orta məktəb, kitabxana, xəstəxana, doğum evi, uşaq bağçası, elektron ATS var.
Kəlbənd kəndi rayon mərkəzindən 26 km cənub qərbdə, Burnovuldağ silsiləsinin cənub ətəyində yerləşir. Əhalisi kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq ilə məşğul olur. Kənddə orta məktəb, klub, kitabxana, tibb məntəqəsi vardır. Burnovuldağ silsiləsinin ətəyindədir. Bəzi tədqiqatçılara görə, toponim ərəb dilindəki (əsli yunancadan - kelya) kələ (zaviyə, sərdabə, məbəd) və tat dilindəki bənd ( kiçik dağ) sözlərindən ibarət olub, “məbəd dağı, məbədi olan dağ” mənasındadır. Ərəb işğalçılarına qədər xristianlığın hakim mövqe tutduğu Albaniyada (Qafqaz) monastr və kilsələr tikilmişdi. Sonralar yaranmış yaşayış məntəqəsi də dağın adı ilə adlandırılmışdır.
Kələzeyvə kəndi Niyaldağ silsiləsinin ətəyindədir. Toponim tat dilindəki kələ (böyük, baş) sözündən və Zeyvə adından ibarət olub, “böyük Zeyvə kəndi” mənasındadır. Zeyvə isə ərəbcə Zaviyə (hicrə) sözündən təhrifdir.
Kəlfərəc kəndi rayonun «Bədo-basqal»turizm zonasında yerləşir. Əhalisi 93 nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə avtomobillə getmək olar. Niyaldağın yamacındadır. Öz adını oradakı Kəlfərəc dağının adından götürüb. Tam adı Kələfərəc idi. XVIII əsrin sonlarına aid mənbədə də Kələfərəc formasında qeyd olunmuşdur. Digər adı Kələkənddir. Ərəb dilindəki kələ (sərdabə, zaviyə) sözündən və Fərəc şəxs adından ibarət olub, “Fərəcin sərdabəsı” mənasındadır.
Kənəə kəndi dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Kənəgə olub. Toponim təhrifə uğramışdır. Əslində Kənagah olmalıdır. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, toponim tat dilindəki kənə (mədən, yataq) və gah (məkan) sözlərindən ibarət olub, “mədən olan yer” mənasındadır.
Keşxurt kəndi dağətəyi ərazidədir. Yerli adı Keşqurtdur. Yaşayış məntəqəsi XVIII əsrin axırlarında Qarabağdan gəlmiş ailələrin Xorsor dağının ətəyindəki Pəribulaq adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Toponim keş (türk dillərindəki “yaşayış yeri” mənasında olan koş) və qurt/qurd (etnonim) sözlərindən ibarət olub, “qurd tayfasına mənsub olanların yaşayış yeri, qurdların kəndi” mənasındadır. Toponimi “dərədə yurd” və “kiçik çay dərəsində kənd” mənalarında yozanlar da var.
Keyvəndi kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Kənd keçmişdə Dağıstanın cənubundakı Keyvən kəndindən gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Toponim “Keyvən kəndi” mənasındadır.
Kirk kəndi Dağlıq ərazidədir. Keçmişdə rayonun ərazisində Kirk və Kirk Güzəran adlı iki kənd mövcud olmuşdur. Yerli əhali arasında Ləngəbiz dağları Qaş dağları, onun yamacında olan kəndlər isə Qaş kəndləri adlanır. Yaşayış məntəqəsini XVIII əsrin axırlarında Qarabağdan köçüb gəlmiş ailələr salmışdır. Çox güman ki, toponim türk dillərində “dağlıq tərəf” mənasını bildirən kırka sözü ilə bağlıdır. Kəndin yerləşdiyi fiziki-coğrafi şərait də bunu təsdiq edir.
Köhnədaxar kəndi “Lahıc” turizm zonasında, “İsmayıllı-Lahıc”şossesindən 5 km aralıda yerləşir. Kəndin əhalisi 109 nəfərdir.Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Yolun son 5 km-i qış mövsümündə atla və ya piyada getmək olar. Rayondakı Dəhar və Çəndəhar kəndlərindən fərqləndirmək üçün Köhnədəhar adlandırılmışdır. Kəndin adı köhnə (qədim) və tat dilindəki dahar (qaya) sözlərindən ibarət olub, “qədim Dəhar kəndi” mənasındadır.
Külüllü kəndi dağətəyi ərazidədir. Bəzi tədqiqatçılara görə, əsl adı Kühüllü olmuşdur. Keçmişdə kühül sözü “yeraltı yaşayış məntəqəsi” mənasında işlədilirdi. Keçmişdə orada kühüllərin mövcud olduğunu göstərir. Kühüllü adlı yerdə yaranmış kənd eyni adlı yerin adını qəbul etmişdir. Başqa bir fikrə görə, kəndin adı külül bitkisinin adındandır. Toponimi Qulu şəxs adı ilə bağlayıb, Qululu formasından təhrif hesab edənlər də var
Kürd Eldarbəyli kəndi Göyçayın sahilində, təpəlikdədir. İkinci adı Kürd olub. XIX əsrdə Eldarbəy adlı birisinə mənsub olan və maldarlıqla məşğul olan kürd ailələrinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Toponim “Eldarbəyə mənsub kürdlər” mənasındadır.
Kürdmaşı kəndi rayon mərkəzindən 18 km Cənub Qərbdə, İsmayıllı-Müsüslü avtomobil yolu kənarında, Burnovuldağ silsiləsinin Cənub ətəyində yerləşir. Əhalisi heyvandarlıq və əkinçilik ilə məşğul olur. Vaxtı ilə kənddə şərab zavodu fəaliyyət göstərirdi. İndi Kürdmaşıda orta məktəb, kitabxana, tibb məntəqəsi, rabitə şöbəsi var. Dəvəbatan çayının sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. XIX əsrə aid mənbələrdə kəndin adı rusca Kurtması formasında qeyd olunmuşdur. Kəndin adı qurd (igid) sözündən və Maşı şəxs adından ibarətdir.
Kürdüvan Basqal qəsəbəsi yaxınlığında kənddir. Rayon mərkəzindən təqribən 30 km aralıda yerləşir. Əhalisi kənd təsərrüfatı və əkinçilik ilə məşğul olur.Kəndin Cənub Şərqində şəhər xarabalığı aşkar edilmişdir. Geniş sahəni tutan xarabalıqda daş və kərpicdən tikilmiş müxtəlif bina qalıqları var. Buradan müxtəlif əşyalar tapılmışdır. Xarabalıqdan bir qədər aralı qala divarları, habelə son orta əsrlərə aid müxtəlif binaların qalıqları aşkar olunmuşdur. Xarabalığın Cənub Qərbində Basqal çayının yuması nəticəsində əmələ gəlmiş yarğanda 3-4 metr qalınlığında antik dövrə aid mədəni təbəqə və qəbir abidələri aşkar edilmişdir. Oradan da müxtəlif əşyalar tapılmışdır. Tapıntılardan məlum olur ki, Kürdüvan 1 əsrdən son orta əsrlərə qədər yaşayış mövcud olmuşdur. Kürhacı çayının sahilində, Qarabağ silsiləsinin yamacında yerləşir. Keçmiş adı Qasımuşağı olmuşdur.
Lahıc Azərbaycan Respublikasının dilbər guşələrindən biridir. İsmayıllı rayonunun Lahıc qəsəbəsi ölkənin şimalında , Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub yamacında dəniz səviyyəsindən 1505m hündürlükdə yerləşən şəhər tipli qəsəbədir.Qəsəbənin coğrafi mövqeyi və zəngin tarixi,arxitekturası və tarixi abidələri, yerli əhali arasında təşəkkül tapmış sənətkarlıq sahələri və s. bu iyal dağından Lahıcın ümumi görünüşüəkanı Azərbaycan çərçivəsində və bir çox xarici ölkələrdə tanıtdırmışdır. Lahıc Girdiman çayınım sahilində yerləşməklə Babadağ və Niyaldağ silsilələri ilə ahatə olunur və ona təbii qala şəraiti bəxş edir. Belə bir coğrafi məkan qədim zamanlarda Lahıcın xarici təsirlərdən, basqınlar yaxşı müdafiə olunması üçün imkan yaratmışdır.
Lahıc adı yazılı mənbələrdə b.e.-nın IV əsərində yaşamış tarixçilərin əsərlərində xarırlanmasına baxmayaraq müasir dövrdə b.e-dan əvvəl I əsrdə Lahıcda insanların saxsı əşyalar istehsal etdikləri güman edilir. Çox qədim tarixə malik olmasına heç kimdə şübhə doğurmayan Lahıcın qəbristanlıqlarında hal-hazırda da I Keyxosrovun və Bahadırşahın məzar daşları qorunmaqdadır.
Azərbaycan Ərəb xilafəti tərəfindən işğal olunan zamanlar ərəblər qarşı mübarizə aparmış məşhur alban hökmdarı Cavanşirin yay iqamətgahı Niyaldağın şimal yamacında, yəni Lahıc tərəfdəki yamacda yerləşirdi. Hal-hazırda Niyaldağın Lahıc yamacında Cavanşir hökmranlığının mühafizə obyektlərindən və o günlərin şahidlərindən biri olan Niyal qalasının qalıqları yaşayır. Bu qala qalıqlarının divarları arasından Lahıca təkrar olunmaz bir mənzərə açılır və qalanın yerinin təsadüfən seçilmədiyi anlaşılır.
Lahıcın yaxınlığında yerləşən Fit dağında it qalasının qalıqları yaşamaqdadır. Bu qala sonuncu Şirvan xanı Mustafa xanın yay oylağı olmuşdur. Fit dağından Niyal dağına qədər dağların üstü ilə vaxtı ilə mövcüd olmuş araba yolunun qalıqları da , Niyal qalasından başlayan yeraltı yolun qalıqları da bu yerlərin qedim tarixə malik olmasını bir daha sübut etməkdədir.
Lahıc məhəllərdən ibarət olaraq təşəkkül tapmış və hər məhəllə öz məscidinə, bulağına, hamamına və s. malik olunmuşdur. Hal-hazırda Lahıcda yüzədək yerli əhəmiyyətli tarix-mədəniyyət abidəsi mövcuddur. Həmin Niyal qalasının qalıqları (VII əsr) abidələrdən olan məscidlər(Bədöyun, Zəvəro, Ağolu, Ərəgit məscidləri) XVIII-XIX əsrlərdə, bulaqlar( Ağolu, Zəvəro,Baba bulağı) XIX əsrdə hamamlar(Hacı Cahanbaxş hamamı, Hacı Molla Hüseyn hamamı, Hacı Nürməməd hamamı) XIX əsrdə , 60-dan çox yaşayış evləri, su dəyirmanı,senetkarlıq emalatxanaları, körpülər və s. XVIII-XIX əsrlərdə yerli çay daşından inşa edilmiş və hal-hazırda da təyinatı üzrə istifadə olunur.Lahıcın özəl cəhətlərindən olan və insanların marağını cəlb edən xususiyyətlərindən biri də onun küçə və meydanlarının daş döşəmələri və artıq suların axıdılması üçün çay daşından tikilmiş yeraltı kürəbəndlər (kanalizasiyalar) hal-hazırda da istifadə olunur. Küçə və meydanların,dalanların daş döşəmələri sanitariya cəhətdən əhəmiyyətə malik olmaq eyni zamanda tez-tez yağan gur yağışlar zamanı küçələr sel suları tərəfindən yuyulub dağılmasının qarşısını alır. Yeraltı kürəbəndlər tikilərkən bütün qəsəbəni əhatə edir bir sistem yaradılmış və zaman-zaman bu ərazidə yaşamış bütün insanların (ikinci dünya müharibəsindən öncə Lahıcda 18 min nəfər insan yaşamışdır) çirkab maddələrini və artıq suları axıtmaq imkanına malik olmuşdur. Kürəbəndlərin və döşəmələrin təxminən 8 yüz öncə inşa olunduğu güman edilir.
Lahıc şəhərsalmasının və mədəniyyət ən önəmli cəhətlərindən biri də məhəllə meydanlarının mövcud olmasıdır. Adətən hər məscidin qarşısında salınmış meydanlar dini mərasimlərin keçirilməsinə xidmət etməklə yanaşı burada yaşamış insanların bir yerə yığışa bilməsini, bir araya gələ bilməsini, böyük sözü,ağsaqqal sözü, rehber sözü eşidə bilməyə qadir olmasını sübut edir.
Lahıcın dağlıq ərazidə yerləşməsi burada kənd təsərrüfatı üçün münbit şərait yaratmamışdır. Odur ki, burada yaşayan insanlar xalq sənətkarlığı ilə məşğul olmaqla mövcudluqlarını qoruyub saxlaya bilmişlər. Lahıc ustaları xalq sənətkarlığını 40-adək növü ilə məşğul olmuşlar. Burada yaşayıb-yaratmış misgərlərin, zərgərlərin, sərracların, ahəngərlərin, dülgərlərin, xalçaçıların,həkkakların, nəqqaşların, dabbaqların ,çəkmə və çarıq tikənlərin , başmaqçıların, corabtoxuyanların və s. ustaların yaratdıqları maddi-mədəniyyət
nümunələri nəinki Azərbaycanda , İranda , İraqda, Türkiyədə, Orta Asiyada və s.ölkələrdə satılmış və hal-hazırda da dünyanın ən məşhur muzey və kolleksiyalarının ekspozisiyalarını bəzəməkdədir.
Lahıc haqqında ölkəmizin M.Əfəndiyev, M.Süleymanov, M.N. Məmmədbəyli və s. kimi görkəmli şəxsiyyət və alimləri tərəfindən tədqiqat xarakterli sanballı əsərlərin yazılmasına baxmayaraq Lahıcda hələ də öyrənməli , tədqiq edilməli çox cəhətlər var və Lahıc öz tədqiqatçılarını gözləməkdədir.
Maçaxı kəndi Girdiman çayı sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. Bəzi tədqiqatçılar toponimi çeçenlərin mıçıqıç tayfasının, yaxud da massaketlərin adı ilə bağlayırlar. Adın dəqiq mənası müəyyənləşdirilməmişdir.
Mican kəndi rayon mərkəzindən 1 km şimal qərbdə, İsmayıllı-Qəbələ avtomobil yolu kənarında Qovdağ silsiləsinin cənub ətəyində yerləşir. Əhalisi əkinçilik, tütünçülük və heyvandarlıqla məşğuldur. VAxtı ilə kənddə heyvandarlıq və quşçuluq kompleksləri fəaliyyət göstərirdilər. Hal-hazırda Micanda orta məktəb, klub, kitabxana var. Qovdağ silsiləsinin ətəyindədir. Toponim təhrifə uğramışdır. Yaşayış məntəqəsinin adı Mücü (rayonda kənd) sözündən və tat dilindəki cəmlik bildirən - an şəkilçisindən ibarət olub, “mücülülər” mənasındadır. Yaşayış məntəqəsini Mücü kəndindən çıxmış ailələr salmışlar.
Minkə kəndi Girdiman çayının sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir. Bir fikrə görə, kəndin adının tat dilindəki minkə (orta, mərkəz, aralıq) sözündən olması güman edilir. Bir fikrə görə isə qədim türkdilli min (minq) tayfasının adı ilə əlaqədar olub, “minglər”, yaxud “ming yeri” mənasını verir.
Mollaisaqlı kəndi dağətəyi ərazidə yerləşir. Yaşayış məntəqəsi XVIII əsrin axırlarında indiki Quba rayonunun Haput kəndindən gəlmiş Molla İsaq adlı birisinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində və onun adı ilə adlanmışdır.
Mücü kəndi rayonun «Bədo-Basqal» turizm zonasında yerləşir. Kəndin əhalisi 229 nəfərdir. Kənd əhalisi əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olurlar. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Turizm zonasında yerləşən «Xan», «Tiftdağ» və «Haram qalalarına gedən daxili turizm marşrutu kəndin yaxınlığından keçir.Kəndə avtomobillə getmək olar. Mücü çayının sahilində Fit dağının yamacında yerləşir. İranın Məhəllə mahalından gəlmələr olduğundan kənd Məhəllə də adlanırdı. Şirvan xanı Mustafa xan (1791-1820-ci illər) Fitdağdakı iqamətgahına köçəndə əhalinin bir qismini dağın ətəyindəki Mücütatar kəndinin ərazisində yerləşdirmiş, lakin onlara əkin yeri verməmişdi. Torpaqsız əhali XIX əsrin 60-70-ci illərində Həftəran vadisinə (indiki Əyriçay vadisi) köçərək Mücühəftəran kəndinin əsasını qoymuşdular. Toponim çox güman ki, ərəb dilindəki mouc (səngər, sədd) sözündən əmələ gəlmişdir. Kəndin ərazisindən keçmişdə möhkəmləndirilmiş sədd, səngər kimi istifadə olunmuşdur.
Mücühəftəran kəndi dağətəyi ərazidə yerləşir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin 60-70-ci illərində Mücü kəndindən bir qrup ailənin Həftəran dərəsinə köçərək məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Toponim “Həftərandakı Mücü kəndi” mənasındadır.
Müdrəsə kəndi Lahıc turizm zonasında, Müdrü çayının sağ sahilində yerləşir. Kəndin əhalisi 155 nəfərdir. Kənd əhalisi maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 7 km yolu piyada və ya atla eləcədə Namazgah kəndindən Müdrü çayı boyunca 6 km yolu atla və ya piyada getmək olar. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində, Müdri çayının (Girdiman çayının qolu) sahilində yerləşir. Kəndin adı Müdri (çay adı) və tat dilindəki sə (üst, yuxarı, baş) sözlərindən ibarət olub. “Müdri çayının üstündəki, yuxarısındakı kənd” mənasını verir. Başqa cür fikrə görə isə kəndin adı mədrəsə sözündəndir.
Müdri kəndi Lahıc turizm zonasında,Müdrü çayının sağ sahilində yerləşir. Kəndin əhalisi 95 nəfərdir. Kənd əhalisi maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 8 km yolu piyada və ya atla eləcədə Namazgah kəndindən Müdrü çayı boyunca 5 km yolu atla və ya piyada getmək olar. Bu zonada yerləşən Müdrü,Müdürsə,Pirəğanım və Bağəli kəndlərindən Küpüc dağını aşmaqla atla və ya piyada Aşağı Cülyan kəndinə yol vardır. Dağətəyi ərazidə yerləşir. Kəndin adı Girdiman çayının qolu olan Müdri çayının adındandır.
Mulux kəndi Girdiman çayının sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir. Tam adı Dahar Muluxdur. Mulux qalasının adı ilə ilk dəfə 1053-cü ilə aid mənbədə çəkilir. Dahar Mulux adının mənası məlum deyil.
Müşkəmir kəndi “Lahıc” turizm zonasında, “İsmayıllı-Lahıc”şossesindən 2 km kənarda yerləşir. Kəndə son 2 km yolu yayda avtomobillə,qış mövsümündə isə piyada və ya atla getmək olar. Kəndin əhalisi 29 nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddən Zərnava kəndinə və Lahıc qəsəbəsinə piyada cığırlar vardır. Dağətəyi ərazidə yerləşir. Toponimi ehtimal şəklində şəxs adı ilə bağlayırlar.
Namazgah kəndi “Lahıc” turizm zonasında, “İsmayıllı-Lahıc”şossesinin kənarında, Girdiman çayının sol sahilində yerləşir. Kəndin əhalisi 140 nəfərdir.Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur.Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana fəaliyyət göstərir.Kənddən Müdrü çayı boyunca Nanıc, Müdrü, Boğəli, Müdürsə, Pirəğanım kəndlərinə piyada və ya at yolu vardır. Kənddə “Namazgah” mineral süfrə suyu istehsal olunur. Girdiman çayı sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir. Toponimin hərfi mənası “namaz qılınan yer” deməkdir. Lahıc kəndindən sübhçağı çıxaraq arana gələnlər səhər namazını burada qıldıqlarına görə belə adlanmışdır.
Nanıc kəndi Lahıc turizm zonasında yerləşir. Əhalisi 125 nəfərdir. Kənd əhalisi maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enerjisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 10 km yolu piyada və ya atla eləjədə Namazgah kəndindən Müdrü çayı boyunca 8 km yolu atla və ya piyada getmək olar. Nanıc kəndindən Küpüc dağını aşmaqla atla Aşağı Cülyan kəndinə gəlmək üçün dağ yolu(cığır) vardır.İlin aprel-may aylarında kəndin ərazisində məhşur «Xarı-bülbül» çiçəyinə rast gəlmək olar. Girdiman çayının sahilində, dağlıq ərazidə yerləşir. Yaşayış məntəqəsi yaxınlığındakı Nanıc dağının adı ilə adlandırılmışdır. Mənası izah edilməmişdir.
Pirəbülqasım kəndi rayon mərkəzindən 16 km şərqdə İsmayıllı-Basqal şossesindən 3 km cənubda yerləşir. Əhalisi əsasən heyvandarlıqla məşğuldur. Kənd 50-60 evdən ibarətdir. Kəndin tarixi çox qədimdir. Bunu kənddəki yüksək keyfiyyətli memarlıq üslubunda tikilmiş səkkiz guşəli (Pir) öliya adlanan tikili də təsdiq edir. Bu tikili bir sıra möcüzələrə malikdir. Birincisi tikilinin necə yüksək ustalıqla hazırlanmasını görmək üçün gərək onu yaxından ziyarət edəsən. İkincisi bu tikilinin üç tərəfinin torpağının sürüşüb getməsinə baxmayaraq Pir öz yerində möhkəm dayanıb. Üçüncüsü Pirin içərisində yuxarısının diametri 10 sm-ə bərabər sonradan isə genişlənən bir quyu vardır ki, bu quyunun dərinliyi heç kimə məlum deyil. Beşincisi rəvayətə görə XVII əsrdə tikilmiş Pirin döşəməsi hamar düzbucaqlı daşlarla döşənmişdir ki, bu daşlarında uçaraq quyuya tökülməməsi möcüzədir. Altıncısı döşəmə iki qatdan ibarətdir. Bu qatlar arasında narın toz halında (el içərisində tütyə adlanan) torpağa oxşar qəribə maddə var ki, buranı ziyarət edən insanlar bundan özləri ilə götürürlər. Yeddincisi Pirin içərisində daşdan səliqə ilə düzəldilmiş üzərində yazılar olan bir qəbir və Pirin öz maketi vardır. Səkkizincisi isə bu tikilinin hansı məqsədlərlə qurulmasının səbəbləri hələ də bilinmir. Pir haqqında məlumatlar yalnız rəvayətlərə əsaslanır. Bu möcüzəli Pirin adı Əbilqasım adlanır ki, kəndin adı da elə buradan götürlmüşdür. Bu öliya çox insanlardan yardım əlinin əsirgəməmişdir. Buranı ziyarət edib Ona müraciət edən insanların əksəriyyətinə kömək olmuş və sağlamlıqlarında problem olanlar isə şəfa tapmışlar. Öliyanın tikilisi o qədər maraqlı, cəlbedici və zəhmlidir ki, ziyarətçidə ona qarşı inam oyadır. Elə bu inamla da insanlar dərdlərinə əlac tapırlar.
Pirəqanım kəndi Lahıc turizm zonasında yerləşir. Kəndin əhalisi hal-hazırda 2 nəfərdir. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur.Əhali heyvandarlıqla məşğul olur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə,qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 6 km yolu piyada və ya atla getmək olar.
Qalacıq kəndi İsmayıllı rayonundan 25 km Şimal Qərbdə dağ ətəyində yerləşir. Əhalisi əkinçilik, taxılçılıq, tütünçülük, meyvəçilik və heyvandalıqla məşğul olur. Kənddə orta məktəb, kitabxana, xəstəxana vardır. Qalacıq yaxınlığında çayın sahilində 9-14 əsrlərə aid Qasımxan qalası xarabalıqları mövcuddur. Kənd eyniadlı turizm zonasında yerləşir.Rayonun şimal-qərb istiqaməində sonuncu yaşayış məntəqəsi olan Qalacıq kəndinin əhalisi 1802 nəfərdir. Əhali əsasən bağçılıq, bostançılıq, taxılçılıq və heyvandarlıq, xalçaçılıqla məşğul olur. «Qasımxan» qalasının qalıqlarını görmək üçün kənddən qalaya qədər olan 8 km məsafənin 5 km-ni avtomobillə,3 km-ni isə piyada və ya atla getmək olar.Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir.Kənddə il boyu fəaliyyət göstərən yeməkxana vardır. İsmayıllı-Qalacıq-Qəbələ turist marşrutu kənddən keçir. Kəndə il boyu avtomobillə getmək olar. Yaşayış məntəqəsi yaxınlığındakı Qalacıq adlı orta əsrlərə məxsus müdafiə istehkamının adı ilə adlanmışdır. Həmin istehkamı XVIII əsrdə Şamaxı xanı Mustafa xanın əmisi Qasım xan bərpa etdiyi üçün Qasımxan qalası da adlanır. Arxeoloji tədqiqatlar qalanın IX-XIV əsrlərə aid olduğunu göstərir. Yerli əhali qalaya “Səngər yeri” də deyir. Toponim “kiçik qala” mənasındadır. Rayonun ərazisində eyni adlı çay da vardır.
Qalagah kəndi rayon mərkəzindən 28 km Cənub Qərbdə, Acınohur ön dağlığındadır. Əhalisi taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur. Qalagahda orta məktəb, kitabxana, tibb məntəqəsi vardır. Qalagah yaxınlığında 1-5 əsrlərə aid yaşayış yeri mövcud olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar zamanı Qalagah yaxınlığında gümüş və qızıl sikkələr tapılmışdır. Acınohur ön dağlığında yerləşir. Toponim çox güman ki, kəndin ərazisində V-VI əsrlərə aid olan və xarabalıqları yerli əhali içərisində Qız Qalası adlandırılan qədim qalanın adı ilə bağlıdır.
Qalıncaq kəndi rayon mərkəzindən 14 km şimal qərbdə İsmayıllı-Qəbələ yolu kənarında, Ax-ox çayın sol sahilində, dağ ətəyində yerləşir. Əhalisi bağçılıq, tütünçülük, baramaçılıq, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur. Kənddə orta məktəb, kitabxana, mədəniyyət evi və tibb məntəqəsi mövcuddur. Dağətəyi ərazidə yerləşir. Kənd vaxtilə Qalıncaq adlanan sıx meşəli ərazidə salındığına görə belə adlandırılmışdır. Toponim qalın (yəni “sıx”) və - caq (sözdüzəldici şəkilçi) komponentlərindən düzəlib, “sıx meşəli ərazi” mənasındadır.
Qarakolluq kəndi Dəvəbatan çayının hövzəsində, Burnovuldağ silsiləsinin ətəyində yerləşir. Toponim qara ( burada “çoxluq” mənasındadır), kol sözlərinin və - luq məkan şəkilçisinin birləşməsindən ibarət olub, “çoxlu kol-kos olan yer, xırda meşəlik, kolluq yer” deməkdir.
Qaraqaya kəndi “Mərkəzi”turizm zonasında yerləşir. Kəndin əhalisi 355 nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir.Kəndin ərazisində “Kələmərc”istirahət mərkəzi fəaliyyət göstərir. Kənd “İsmayıllı-Lahıc”şossesinin kənarında yerləşir. Kəndin ərazisində yerləşən “Qaranohur” yeməkxanası ilboyu fəaliyyət göstərir. Girdiman çayının sahilində, Atyaylağı dağının cənub- şərqindədir. Kəndin yerləşdiyi yamacın yuxarısında Qaraqaya adlı böyük qaya var. Kəndin adı da həmin qaya ilə əlaqədardır.
Qaravəlli(məlumat yoxdur)
Qərçə(məlumat yoxdur)
Qərsələ kəndi dağətəyi ərazidə yerləşir. Toponim tat dilindəki qərs (əkin, əkin yeri) sözündən və - lə şəkilçisindən ibarət olub, “kiçik əkin yeri” mənasındadır.
Qəzli(məlumat yoxdur)
Qıçatan kəndi dağətəyi ərazidə yerləşir. Toponim monqol dilindəki qıçat (hakim üçün səhər yeməyini təşkil edənlərin başçısı) sözündən və fars dilindəki - an cəm şəkilçisindən ibarətdir. Kəndin adı ehtimal ki, monqol işğalları dövründə (XIII əsr) bu ərazidə məskunlaşmış qıçatların adındandır.
Qoşakənd kəndi rayon mərkəzindən 14 km C.Şərqdə Girdiman çayının sağ sahilindən 4 km aralı, Acınohur ön dağlığı yamacındadır. Əhalisi əsasən taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur. Kənddə orta məktəb, kitabxana, mədəniyyət evi, tibb məntəqəsi var. Gənzə yaylasında yerləşir. Toponim “yanaşı iki kənd” mənasındadır. Kənd çox güman ki, keçmişdə yaxınlıqda yerləşən iki müstəqil yaşayış məntəqəsindən ibarət olmuş, sonralar onların tədricən böyüyərək birləşməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir.
Qoydan kəndi Lahıc turizm zonasında, Girdiman çayının sol sahilində yerləşir.Əhalisi 72 nəfərdir.Əhali əsasən heyvandarlıq və arıçılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə,qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 6 km yolu piyada və ya atla getmək olar. İsmayıllı-Lahıc-Şamaxı turist marşrutları kəndin yaxınlığından keçir. Dağətəyi ərazidə yerləşir. Kuyidan sözünün təhrif olunmuş şəklidir. Toponim tat dilindəki (dağlı) sözündən və cəmlik bildirən - an şəkilçisindən ibarətdir. “Dağlılar” mənasını bildirir.
Qubaxəlilli kəndi mərkəzdən 33 km Cənubda, Ağsu-Qaraməryəm tirəsinin ətayində yerləşir. Əhalisi əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olur. Qəsəbədə məktəb, xəstəxana var. Qəsəbədən 2 km C.Qərbdə Girdiman çayının sağ sahilində e.ə. 3 əsr və eramızın 2-ci əsrinə aid qədim qabiristanlıq var. Arxeoloji tədqiqatlar zamanı müxtəlif əşya və alətlər aşkar edilmişdir.
Qurbanəfəndi kəndi «Şirinsu-Qız qalası» turizm zonasında, İsmayıllı-Qəbələ şossesinin 14-cü km-də,yolun kənarında yerləşir.Kəndin əhalisi 1041 nəfərdir.Kənd işıqla təmin olunur. Kənd əhalisi əkinçilik,maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Burada yerləşən Şirinsu istirahət zonası il boyu yüksək səviyyədə xidmətə malikdir.Burada 80 nəfərlik Şirinsu turizm kompleksinin tikilməsi nəzərdə tutulub. İsmayıllı-Qalacıq daxili turist marşrutu,İsmayıllı-Qalacıq-Quba və İsmayıllı-Qalacıq-Qəbələ turist marşrutları və rayon ərazisindən keçən əsas turist marşrutu kəndin yanından keçir. Sığaq çayının sahilində dağətəyi ərazidə yerləşir. Yaşayış məntəqəsi Qurban Əfəndi adlı ruhani bir şəxsə məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığına görə belə adlanmışdır.
Quşəncə kəndi rayon mərkəzindən 10 km cənub qərbdə Dəvəbatan çayından və İsmayıllı-Qaraməryəm avtomobil yolundan 6 km aralı, Burnonuldağ silsiləsinin yamacında yerləşir.Əhalisi kənd təsərrüfatı və heyvandarlıqla məşğuldur. Kənddə vaxtı ilə şərab zavodu fəaliyyət göstərirdi. Hal hazırda kənddə orta məktəb, kitabxana, klub, tibb məntəqəsi, rabitə şöbəsi fəaliyyət göstərir. Burnovul dağ silsiləsinin yamacındadır. Kəndin adı təhrifə uğramışdır. XIX əsrə aid sənədlərdə Quşçu Yengicə kimi qeyd olunan toponimin birinci tərəfi quşçu etnonimindən ibarətdir. Bunu kəndin yaxınlığında qeydə alınan Quşçudərəsi oronimi də sübut edir. XIX əsrdə Qafqazda quş komponentli 38 toponim qeydə alınmışdır. Quşçu etnonimi ilə bağlı toponimlərin erkən orta əsrlərdə meydana çıxması güman olunur. VII əsrdə sarmat tayfaları arasında xuşilərin (quşilərin) də adı çəkilir. Toponimin ikinci tərəfi isə “yeni” mənasında işlədilən yengicə sözündən (tələffüzdə tədricən təhrif olunaraq encə formasına düşmüşdür) ibarətdir. Deməli, etnonim quşçu və yengicə sözlərindən ibarət olub “yeni Quşçu kəndi” mənasını bildirir.
Ruşan(Mehdiabad) kəndi rayon mərkəzindən 13 km qərbdə, Alazan-Həftəran vadisində yerləşir. Əhalisi əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olur. Kənddə orta məktəb, klub, kitabxana fəaliyyət göstərir. Dağətəyi ərazidə yerləşir. Əvvəllər gəlmə ermənilər yaşayan kənd Ruşan (farsca “dağ keçidi”) adlanırdı. Sonralar Ermənistandan Qazaxıstana qovulmuş, oradan isə buraya pənah gətirmiş azərbaycanlılar məskunlaşdı. Qarabağda şəhid olmuş, milli qəhrəman Mehdi Abbasovun xatirəsinə valideynləri yaşayan kəndə Mehdikənd adı verilib.
Şəbiyan kəndi Girdiman çayının sahilində, dağətəyi düzənlikdə yerləşir. Oykonim fars dilindəki şəb(dərə, cığır) sözü, -i birləşdirici fonemi və -an cəmlik, məkan bildirən komponentdən ibarət olub, “dərələr, dərə yeri” mənalarını verir. Kənd salındığı ərazinin adını daşıyır
Sədiyan kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində yerləşir. Toponim Sədi şəxs adından və -an cəm şəkilçisindən ibarət olub, “sədilər” mənasındadır.
Sərdahar kəndi “Mərkəzi” turizm zonasında yerləşir. Girdiman çayının sol sahilində yerləşən kəndin əhalisi 182 nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. “İsmayıllı-Lahıc”daxili turist marşrutu və “İsmayıllı-Lahıc-Quba” turist marşrutu kəndin yaxınlığından keçir. Kənddən Tircan kəndinə piyada və atla ketmək üçün cığır vardır.Kəndə avtomobillə getmək olar. Girdiman çayının sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyində yerləşir. Toponim tat dilindəki sər(baş) və dahar (qaya) sözlərindən ibarət olub, “qaya başı” mənasındadır. Kənd salındığı ərazinin adını daşıyır.
Sərsurə kəndi dağətəyi ərazidə yerləşir. Toponim tat dilindəki sər (baş, üst) və surə (bulaq, mənbə) sözlərindən ibarət olub, “bulaq üstü, bulaq başı” mənasındadır. Kəndin adı ərazisindəki gur sulu bulaqlarla əlaqədardır.
Şirvanmeşə kəndi «Şirinsu-Qız qalası» turizm zonasında, İsmayıllı-Qəbələ şossesinin 18-ci km-də,yoldan 1 m kənarda yerləşir.Əhali 22 nəfərdir. Əhali bağçılıq, bostançılıq, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğul olur. Kənd işıqla təmin olunur. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Göyçayın sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Şirvan meşə kombinatı yanında salındığına görə belə adlandırılmışdır.
Soltankənd kəndi dəvəbatan çayının sahilində, Acınohur ön dağlığındadır. Toponim Soltan (şəxs adı) və kənd sözlərindən ibarət olub, “Soltanın kəndi, Soltana məxsus kənd” mənasındadır.
Şükürçü kəndi Burnovuldağ silsiləsinin (Quşencə yaylasının cənub qərbində) ətəyində yerləşir. Oykonim Şükür (şəxs adı) və - çü komponentlərindən ibarətdir. Ehtimal ki, kəndin ilk sakinlərindən olan Şükürün adı ilə əlaqədar Şükürlü adlanmış, sonra isə təhrif olunaraq Şükürçü kimi tələffüz edilmişdir.
Sulut kəndi rayon mərkəzindən 45 km Şərqdə dağ ətəyində yerləşir. Əhali əkinçilik və maldar-lıqla məşğuldur. Orta məktəbi, kitabxanası, klubu və tibb məntəqəsi var. Kənddə Sulut abidələri adlanan, orta əsrlərə aid yaşayış yeri, Buzxana, Cümə Məscidi, Qıjılıq adlı yerdə qala, məqbərə və s. mövcuddur. Ağsu çayının sağ qolu olan Sulut çayının ətrafında Haram qalası, Qırxotaq qəsri, Fitdağ qalası komplek-sləri yerləşir. Qazıntılar zamanı maddi-mədəniyyət nümunələri, o cümlədən müxtəlif əşyalar və 13-15 əsrlərə aid mis və gümüş sikkələr tapılmışdır.Dağətəyi ərazidə yerləşir. Toponim eyni adlı çayın adı ilə bağlıdır. Sulut kəndindən və onun ətrafından orta əsrlərə (xüsusilə XIII - XV yüzilliklərə) aid zəngin maddi mədəniyyət nümunələri tapılmışdır.
Sumağallı kəndi «Şirinsu-Qız qalası» turizm zonasında, İsmayıllı-Qəbələ şossesinin 22-cü km-də, yoldan 1 m kənarda yerləşir.Əhali 793 nəfərdir. Əhali bağçılıq, bostançılıq, taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğul olur. Kənd işıqla təmin olunur.Kəndin ərazisində yeməkxana ilboyu fəaliyyət göstərir. İsmayıllı-Qalacıq daxili turist marşrutu, İsmayıllı-Qalacıq-Quba və İsmayıllı-Qalacıq-Qəbələ turist marşrutları və rayon ərazisindən keçən əsas turist marşrutu kəndin içindən eçir.Kəndə yaxın məsafədə «Maydərsi» adlanan yerdə hal-hazırda istirahət mərkəzi tikilməkdədir. Göyçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. Toponim kəndin yerləşdiyi ərazidə çoxlu sumaq kollarının olması ilə bağlıdır.
Tağlabiyan kəndi Tağlabiyan rayon mərkəzindən 40 km şərqdə Niyaldağ silsiləsinin ətəyində yerləşir. Əhalisi əsasən əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Kənddə məktəb, kitabxana, tibb məntəqəsi vardır. Kənd rayonun «Bədo-Basqal»turizm zonasında yerləşir.Kəndin əhalisi 242 nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıq və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə avtomobillə getmək olar. Niyaldağ silsiləsində yerləşir. Mənbələrdə Taqlabian yazılış formasına da təsadüf olunur. Tədqiqatçıların fikrincə, toponim özündə tağla (Azərbaycanın qədim təklə tayfasının adının tələffüzdə təhrif edilmiş forması) və biyan (bitki adından) ibarətdir. Biyan sözünün bəzi şivələrdə “çöl” mənası da var.
Talış kəndi dağətəyi ərazidə yerləşir. Qızılbaş tayfa ittifaqında yeganə irandilli tayfa olan talışlar Səfəvilərin hakimiyyətə gəlməsində və Səfəvilərin dövlətinin möhkəmləndirilməsində müəyyən rol oynamışlar. Bu xidmətlərinə görə Səfəvi hökmdarları sonralar onlara Azərbaycanın ayrı-ayrı yerlərində “ölkə” adı ilə müəyyən ərazilər vermişdilər. Talış, Talışlar, Talışmuru yaşayış məntəqələrinin adı talış etnonimi ilə əlaqədardır.
Talıstan kəndi rayon mərkəzindən 14 km C.Şərqdə Girdiman çayının sağ sahilindən 4 km aralı, Acınohur ön dağlığı yamacındadır. Əhalisi əsasən taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur. Kənddə orta məktəb, kitabxana, mədəniyyət evi, tibb məntəqəsi var. Talıstan çayının sol həm də sağ yaşayış yeri və qəbir abidələrindən metal əşyalar, silahlar, zəngin keramika nümünələri və saxsı qablar tapılmışdır. Tapıntılardan məlum olmuşdur ki, bu ərazidə hələ 2-1 əsrlərdə yaşayış olmuşdur.Şirəxanı dağı ətəyində yerləşir. Toponim qismən təhrifə uğramışdır. Bəzi tədqiqatçılara görə, tala (meşədə açıq sahə) və İran dillərindəki stan (yer, məkan) sözlərindən ibarət olub, “tala olan yer, tala yeri, talalı sahə” mənasındadır. Rayonun ərazisində eyniadlı çay da var
Təzəkənd kəndi adından da göründüyü kimi elə də qədim tarixə malik olan kənd deyil. Ötən əsrin əvvəllərində dağ kəndlərində yaşayan əhali yavaş-yavaş məskən salmaq üçün köç edib bu kəndə. Öncə kənd ərazisinin aşağı hissəsində Qazmalar deyilən(indi camaat ora Heyvalıq deyir) yeri yaşamaq üçün seçiblər. Əhali əsasən Həftəsov, Müdri, Müdürsə, Mişgəmir, Kəlfərəc, Zanqı və s. kimi kəndlərdən gəlmələrdir. Bakı-İsmayıllı yolu üzərində, Girdiman cayının yaxınlığında yerləşir. Rayon mərkəzindən 12 km məsafədə yerləşir. Kəndin yuxarı hissəsindən geniş meşə zolağı başlayır. Yerli əhali istirahət üçün "Suyun gözü" deyilən yeri əlverişli yer hesab eləyir. Kənddə tibb məntəqəsi, on bir illik məktəb, poct məntəqəsi və bu yaxınlarda inşa edilmiş məscid fəaliyyət göstərir. İlkin adı Musakənd olub deyirlər. Müxtəlif kəndlərdən gəlmiş əhali burada məskunlaşdıqdan sonra kənd belə adlanmışdır.
Tircan kəndi İsmayıllı rayonun mərkəzindən 23 km cənub şərqdə Şamaxı-İsmayıllı avtomobil yolu kənarında dağ ətəyində yerləşir. Əhalisi əsasən təsərrüfatla və heyvandarlıqla məşğuldur.Mədəniyyət evi, orta məktəb, tibb məntəqəsi var. Kəndin cənubunda antik dövrə aid qəbiristanlıq aşkar edilmişdir. Qədim Albanlara məxsus olan bu abidə e.ə. 1-ci minilliyin sonuna təsadüf edir. Oradan müxtəlif saxsı qablar, dəmirdən hazırlanmış əmək alətləri. silah nümünələri və s. tapılmışdır. Tircandan 3-4 km cənub şərqdə orta əsrlərə aid yaşayış məskəninin xarabalıqları yerləşir. Buradan 8-13 əsrlərə aid müxtəlif əşyalar aşkar edilımişdir. Tapıntılardan o da məlum olmuşdur ki, Tircan ərazisinin hələ e.ə. 1-ci minilliyin yarısından məskunlaşdığını ğöstərir. Bəzi tədqiqatçılara görə toponim monqol dilindəki tərqən (alaçıq düzəldənlərin başçısı, keçmişdə saraylarda vəzifə) sözünün təhrif olunmuş formasıdır.
Topçu kəndi rayon mərkəzindən 14 km şimal qərbdə Alazan-Həftəran vadisində yerləşir. Əhalisi maldarlıq və əkinçiliklə məşğuldur. Topçuda orta məktəb, klub, kitabxana, tibb məntəqəsi var. Ərazi sıx meşəliklə örtülüdür. Topçu meşəsində ğözəl istirahət güşələri fəaliyyət göstərir.Əhalisi 1403 nəfərdir. Kənd işıqla təmin olunur. Kənddə ilboyu fəaliyyət göstərən yeməkxana və çayxana vardır. İsmayıllı-Qalacıq daxili turist marşrutu, İsmayıllı-Qalacıq-Quba və İsmayıllı-Qalacıq-Qəbələ turist marşrutları və rayon ərazisindən keçən əsas turist marşrutu kəndin yanından keçir. Əsl adı Topiçi olub. Oykonim Azərbaycan dilinin dialektlərində işlənən top(meşə) və içi (içərisi, daxili) komponentlərindən yaranıb, “meşənin içərisində salınmış kənd” mənasını verir. Kənd həqiqətən meşə içərisindəki talada salınmışdır və onun ətrafında indi də Alaşöz topu, Çayqırağı topu adlı meşə sahələri vardır.
Tubikənd kəndi Quruçayın sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim bəzi mənbələrdə Tubakənd kimi qeyd olunmuşdur. Kəndin yaxınlığında eyniadlı çay da var. Tədqiqatçılara görə, tuba komponenti erkən orta əsrlərdə Qərbi Türk xaqanlığının tərkibində olmuş teleslərin toba/tuba tayfasının adı ilə əlaqədardır. V əsrdə tele tayfa ittifaqına daxil olan tubalar çox güman ki, qıpçaqların tərkibində Azərbaycanda məskunlaşıblar. Şimali Altayda tublar adlı etnik qrup mövcuddur. Volqaboyu tatarlar və qırğızlar arasında da tuba etnonimi qeydə alınmışdır.
Uştal kəndi Acınohur ön dağlığındadır. Toponim çox güman ki, Azərbaycan dilindəki Üçtala sözünün təhrif olunmuş variantıdır; üç (say bilidirir) və tala (açıq yer, düzən) sözlərindən ibarətdir. Sonralar bir müddət gəlmə erməni ailələri orada məskunlaşdıqdan sonra Uçtal formasına düşmüşdür.
Uştalqışlaq kəndi Acınohur ön dağlığındadır. Toponim Uştal (kənd adı) və qışlaq komponentlərindən ibarət olub, “Uştal kəndinin qışlağı, uştallılara məxsus qışlaq” mənasındadır. Kollektivləşmədən sonra daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilən Uştalqışlaq keçmişdə uştallıların qışlaq yeri olmuşdur.
Valasin(məlumat yoxdur)
Varna kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin yamacında yerləşir. Əsl adı Vornədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Həftəsov kəndindən gəlmiş ailələr Vornə (Varna) dərəsində məskən saldığına görə belə adlanmışdır. Lahıc dilində vornə “küləksiz” mənasındadır (var - külək, nə- inkar bildirən şəkilçidir). Rayonun ərazisində eyni adlı çay, göl və mineral bulaq da var.
Vaşa kəndi «Lahıc» turizm zonasında yerləşir. Ümumi əhalisi 165 nəfərdir. Əhali maldarlıqla və bostançılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 5-8 km yolu piyada və ya atla getmək olar.Girdiman çayının sahilində, dağlıq ərazidədir. XIX əsrə aid rusdilli sənədlərin birində yaşayış məntəqəsi Veşa kimi göstərilmişdir. Kəndin adı əslində tat dilindəki veşə (meşə) sözü ilə bağlıdır.
Vələsli(məlumat yoxdur)
Vəng kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacında yerləşir. Toponim “kilsə, məbəd” mənasındadır. Vaxtilə bu ərazidə yaşayan qədim albanlar xristianlığı qəbul etmişlər. Kəndin ərazisində qədim kilsə xarabalıqları var. Ümumiyyətlə, respublika ərazisində mövcud olan xristian məbədlərinin təriqət mənsubluğundan asılı olmayaraq azərbaycanlılar vəng adlandırırlar.
Xanəgah kəndi Ax-Ox çayının sol sahilində, İsmayıllı- Qəbələ şossesinin 7-ci km-də,yolun kənarında yerləşir. Əhalisi 521 nəfərdir.Əhali heyvandarlıq və əkinçiliklə məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Qədim «Qız qalası»Xanagah kəndinin ərazisində yerləşir. Burada yerləşən Qız qalası istirahət zonası il boyu yüksək səviyyədə xidmətə malikdir.İsmayıllı-Qız qalası daxili turist marşrutu,İsmayıllı-Qalacıq-Quba və İsmayıllı-Qalacıq-Qəbələ turist marşrutları və rayon ərazisindən keçən əsas turist marşrutu Xanagah kəndindən keçir. Kəndin adı əvvəl orada mövcud olmuş ibadətgahın adı ilə əlaqədardır. Xanəgah (ziyarətgah, pir və müqəddəs qəbir ətrafında tikililər, zəvvarlara məxsus tikili qrupu) sözündəndir. Xanəgah, ümumiyyətlə, “dərvişlərin məskəni” mənasındadır. Xanəcahlar müqəddəs yerlərin üstündə tikilirdi.
Xankəndi kəndi Xankəndi çayının sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir. Toponim xan və kənd sözlərindən ibarət olub, “xana məxsus kənd” mənasındadır. Keçmişdə Şirvan xanı Mustafa xana (1790/91-1826-cı illər) məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Xəlilli kəndi Girdiman çayının sahilində. dağətəyi düzənlikdə yerləşir. Tam adı Xəlillli Qasımbəydir. Kənd xəlilli tayfasından Qasım bəyə məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Xəlillilər keçmişdə Şirvan zonasında yaranmış ellərdən birinin adıdır. Xəlillilər mənşəcə XIII əsrdə Qərbi Türküstandan köçürülmüşlər.
Ximran kəndi Lahıc turizm zonasında yerləşir. Əhalisi 24 nəfərdir. nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir.Kəndə yay mövsümündə avtomobillə getmək olar.Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Niyaldağ silsiləsinin yamacındadır. Yerli əhali Xumrun adlandırır. Keçmişdə həm də Ximran Zəngi adlanmışdır. Bu, kəndin Zəngi çayının sahilində yerləşməsi ilə bağlıdır. Yaşayış məntəqəsini mənşəcə Əhən kəndindən çıxmış ailələr salmışlar. Ximrun tat dilindəki xəm (uçqun, çökək) sözü və məkan bildirən - run şəkilçisindən ibarət olub, “çökəklik” mənasındadır. Kəndin coğrafi mövqeyi də adın mənasına uyğundur. Kənd Kələgöz dərəsinin sol tərəfində, dağlıq ərazidə yerləşir.
Yuxarı Bugur(məlumat yoxdur)
Zangi(məlumat yoxdur)
Zarat kəndi Lahıc turizm zonasında, Girdiman çayının sol sahilində yerləşir. Əhalisi 35 nəfərdir. Kənd əhalisi heyvandarlıq, bostançılıq və arıçılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir. Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Kəndə yay mövsümündə avtomobillə, qış mövsümündə isə Lahıc qəsəbəsindən sonra 10 km yolu piyada və ya atla getmək olar. İsmayıllı-Lahıc- Quba turist marşrutları kəndin yaxınlığından keçir. Kənddən Şamaxının Xeybər-Tarat kəndinə piyada yol vardır.
Zərgəran kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Toponim zərgər (zinət şeyləri hazırlayan sənətkar) sözündən və cəmlik bildirən - an şəkilçisindən ibarət olub, “zərgərlər” mənasındadır. Yaşayış məntəqəsini həqiqətən də keçmişdə Lahıc nahiyəsində zərgərliklə məşğul olmuş ailələr salmışdır. Rayonun ərazisində eyniadlı mineral bulaq da var.
Zərnava kəndi “Lahıc” turizm zonasında yerləşir. Kəndin əhalisi 601 nəfərdir. Əhali əsasən heyvandarlıq, bostançılıq və arıçılıqla məşğul olur. Kənd elektrik enercisi ilə təmin edilir.Kənddə yeməkxana və çayxana yoxdur. Yay mövsümündə kəndə avtomobillə,qış mövsümündə isə yolun son 8 km-ni atla və ya piyada getmək lazımdır. Piyadalar kəndə gedərkən Girdiman çayı üzərində olan asma körpüdən istifadə edə bilərlər. Girdiman çayı sahilində, İlandağ silsiləsinin ətəyindədir. Kənd ərazisindəki Zərnova mineral bulağının adı ilə adlanmışdır.
Zeyvə kəndi Basqal qəsəbəsi yaxınlığında kənddir. Rayon mərkəzindən 35 km Şərqdə, Niyaldağ silsiləsinin (Böyük Qafqaz) ətəyində yerləşir.Əhalisi heyvandarlıq və kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Kənddə məktəb fəaliyyət göstərir. Qədim memarlıq abidələrindən 19 əsrə aid səkkizbucaqlı türbə mövcuddur. Baş Qafqaz yaylasındadır. Zeyvə ərəb dilindəki zaviyə sözü ilə eyni köklüdür və “hücrə”, “ibadətgah”, “künc”, “bucaq”, “guşə” mənalarında işlədilir. Müəyyən dövrlərdə, o cümlədən Səfəvilər dövründə ruhanilər imtiyazlı zümrələrdən hesab olunurdu. Zeyvə adlı məntəqələr camaatdan kənarda, ömürlərini ibadətdə keçirən ruhanilər, tərkidünyalar (onlar zaviyənişin, inzivanişin adlanırdılar) üçün salınmış məntəqələr idi.
Zoğallıq kəndi Dəvəbatan çayının sahilində, dağ silsiləsinin yamacındadır. Kənd zoğallıq (zoğal ağacları bol olan sahə) ərazidə salındığı üçün belə adlandırılmışdır